Dieta o właściwościach antynowotworowych

Jedzenie a zdrowie.

Talerz zdrowia

Sposób odżywiania się ma decydujący wpływ na kondycję zdrowotną człowieka. Wraz z pokarmem, wprowadzamy do organizmu rozmaite substancje chemiczne. Powinny wśród nich być składniki pokarmowe niezbędne do przeprowadzania ważnych procesów życiowych, w ilości i proporcjach zależnych od naszego wieku, płci, masy ciała, trybu życia i stanu zdrowia.

 

Niestety, wiele osób popełnia błędy żywieniowe, jedząc za dużo pokarmów zawierających duże porcje energii ( puste kalorie), ale ubogich w cenne składniki pokarmowe, takie jak: witaminy, sole mineralne, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe i błonnik.

Niewłaściwe odżywianie się może doprowadzić do otyłości i wielu schorzeń, określanych mianem chorób dietozależnych. Zaliczamy do nich m.in. choroby układu krążenia i niektóre nowotwory. Choroby te powodują obecnie w Polsce aż 75% zgonów rocznie. Przez właściwe odżywianie się i utrzymanie prawidłowej masy ciała, można zapobiec nawet 40% zachorowań na nowotwory.

            Rozwój raka nie zawsze jest bezpośrednio spowodowany określonym sposobem odżywiania się , ale badania wykazują, że stosowana dieta ma wpływ na tempo rozwoju choroby nowotworowej na każdym jej etapie. Otyłość podnosi ryzyko wystąpienia nowotworów np. raka piersi o 1,5 raza oraz obniża skuteczność leczenia.

Właściwie dobrana dieta wzmacnia organizm i podnosi jego odporność. Przemyślany dobór potraw, właściwe przechowywanie produktów oraz stosowanie odpowiednich technik kulinarnych, zmniejsza ryzyko obciążenia organizmu szkodliwymi i rakotwórczymi substancjami.

Zastosowanie składników żywności w profilaktyce chorób nowotworowych.

Stosowanie zbilansowanej diety i unikanie pokarmów szkodliwych jest warunkiem niezbędnym do utrzymania organizmu w zdrowiu i sprawności przez długie lata. W żywności mogą być zawarte nie tylko substancje o działaniu odżywczym, ale także związki bioaktywne, wpływające na intensywność przebiegu w organizmie określonych procesów chemicznych i biologicznych. Są to przede wszystkim substancje pochodzenia roślinnego.

            Proces powstawania i rozwoju choroby nowotworowej jest wieloetapowy i może trwaćwiele lat, zanim osiągnie zdolną do przerzutów, inwazyjną postać. Inicjowany jest często przez tzw. wolne rodniki, których powstawaniu sprzyjają: stres, palenie tytoniu, zatrucie środowiska, nadmierny wysiłek fizyczny, stosowanie używek, nadużywanie alkoholu oraz niewłaściwe odżywianie. Odpowiedni dobór produktów spożywczych może być elementem chemoprewencji, czyli stosowania naturalnych substancji bioaktywnych, celem zatrzymania lub regresji procesów kancerogennych.

Właściwa dieta jest więc niezastąpionym elementem profilaktyki, a w przypadku zdiagnozowania choroby nowotworowej, powinna być jednym z elementów terapii, wzmacniając organizm do walki z chorobą oraz zapobiegając jego wyniszczeniu.

            Do substancji bioaktywnych o działaniu antynowotworowym należą antyoksydanty(przeciwutleniacze) wymiatające wolne rodniki. Zaliczamy do nich witaminę C, witaminę E, beta-karoten oraz pierwiastki: magnez i selen. Ważną rolę w profilaktyce nowotworów odgrywają też fitozwiązki występujące w warzywach i owocach: flawonoidy, indole i fenole. W związku z tym systematyczne spożywanie co najmniej 600g warzyw i 500g owoców dziennie, może zapobiegać rozwojowi choroby nowotworowej. Występowanie związków biologicznie czynnych wiąże się często z określonym zabarwieniem części roślin. Dbajmy więc o różnorodność barw na talerzu, ze szczególnym uwzględnieniem czerwieni, zieleni, pomarańczu i żółci. W cenne substancje obfitują: pomidory, marchew, papryka, truskawki, czereśnie, dzika róża, żurawina, dynia, kabaczek, winogrona, porzeczki, maliny, jeżyny, owoce jagodowe, śliwki, brzoskwinie, morele, banany, owoce cytrusowe, jabłka. Szczególnie wartościowe zielone warzywa to: natka pietruszki, jarmuż, kapusta, sałata, szparagi, seler naciowy, papryka, brokuły, brukselka. Działanie antynowotworowe przejawiają również zioła przyprawowe: czosnek, kurkuma, imbir, cebula, rozmaryn, oregano, tymianek, bazylia.

Nasiona roślin strączkowych zawierające fitoestrogeny to soja i jej przetwory (tofu, mleczko sojowe), soczewica, fasolka szparagowa, bób.

Cenne w diecie antynowotworowej jest zwiększenie udziału niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), zwłaszcza z grupy kwasów omega-3 o działaniu przeciwzapalnym. Najwięcej jest ich w oleju lnianym i tłustych rybach morskich. Odpowiednią ilość witaminy E dostarczymy używając do przygotowywania potraw oliwy z oliwek i oleju rzepakowego.

Warto zadbać o odpowiednią podaż błonnika. Przyspiesza on usuwanie z jelita grubego resztek pokarmowych, ograniczając procesy fermentacji i oczyszcza jelito z substancji szkodliwych. Niektóre z frakcji błonnika zawierają prebiotyki (np. inulinę) stanowiące pożywkę dla podnoszących odporność bakterii probiotycznych Lactobacillus i Bifidobacterium. Bogate w błonnik są produkty zbożowe z pełnego ziarna oraz warzywa i owoce.

Wpływ przechowywania i przetwarzania produktów spożywczych na zawartość substancji bioaktywnych.

Warunki przechowywania żywności i techniki kulinarne użyte do sporządzania potraw, mają ogromny wpływ na ilość substancji bioaktywnych w żywności oraz na stopień ich przyswajania przez organizm. Antyoksydanty i NNKT są bardzo nietrwałe i łatwo reagują z innymi substancjami, tracąc swoje cenne właściwości. Produkty spożywcze je zawierające, muszą więc być przechowywane jak najkrócej, bez dostępu światła i w szczelnych opakowaniach, uniemożliwiających dostęp powietrza oraz w warunkach chłodniczych. Zawartość substancji bioaktywnych w potrawach zależy od rodzaju technik kulinarnych, użytych do ich przygotowania. Wysoka temperatura niszczy te cenne substancje, np. witamina C rozkłada się już w 80 stopniach Celsjusza. Potrawy powinny więc być ogrzewane jak najkrócej i w jak najniższej temperaturze. Najkorzystniejsze jest więc gotowanie na parze. Taki sposób przygotowywania potraw ogranicza również straty składników rozpuszczalnych w wodzie, które po ugotowaniu są wylewane. Długotrwałe smażenie jest niewskazane, gdyż zachodzi w bardzo wysokich temperaturach, nawet powyżej 200 stopni, co niszczy wiele substancji i ogranicza strawność potraw. W smażonym tłuszczu mogą ponadto powstawać rakotwórcze nitrozwiązki.

Warzywa i owoce powinniśmy w miarę możliwości spożywać na surowo, przygotowując z nich surówki, sałatki, koktajle i świeżo wyciskane soki.

Wyjątek stanowią likopen i luteina, które są lepiej przyswajane z potraw ugotowanych niż surowych. Dlatego więcej likopenu pobierzemy z przecieru lub sosu pomidorowego niż z sałatki pomidorowej.

Warzywa i owoce mają najwyższą zawartość substancji czynnych, kiedy zrywane są w stanie dojrzałym i jako świeże trafią na nasz stół. Planując jadłospis należy więc zwracać uwagę na produkty sezonowe, pochodzące z najbliższych regionów.

Dieta o działaniu antynowotworowym od kuchni

Zdrowe gotowanie, zapewniające organizmowi potrzebne do funkcjonowania składniki, nie jest trudne. Wymaga tylko przemyślanego, świadomego doboru produktów spożywczych i wprowadzenia zmian w sposobie przygotowywania potraw. Tradycyjna kuchnia babuni, oparta na smalcu, boczku, bigosie i kotletach schabowych oraz wielogodzinnym smażeniu, powinna odejść do lamusa, bo warunki życia, a co za tym idzie, zapotrzebowanie na składniki pokarmowe żyjących współcześnie ludzi, bardzo się zmieniły.

Planując posiłki należy pamiętać, że mają one nie tylko zaspokoić głód, ale także wpłynąć na stan organizmu. Stąd też już na etapie zakupów, wziąć trzeba pod uwagę listę produktów zalecanych i niewskazanych.

Kupowane produkty spożywcze powinny być świeże, odpowiednio przechowywane, nieuszkodzone. Nie warto korzystać z wyprzedaży tańszych produktów tracących przydatność do spożycia, bo możemy zapłacić za to zdrowiem. Sprawdzać należy również skład produktu podany przez producenta na opakowaniu, aby stwierdzić, czy nie zawiera składników niepożądanych. W domu przechowujemy żywność zgodnie z zaleceniami producenta, pamiętając o wrażliwości substancji bioaktywnych występujących w żywności na działanie światła, powietrza i temperatury. Poza sezonem możemy korzystać z warzyw i owoców w postaci mrożonek.

W zdrowej kuchni należy preferować krótkie gotowanie. Najlepiej na parze lub w małej ilości wody. Można piec w piekarniku i gotować w kombiwarze. Dopuszczalne jest tylko krótkotrwałe obsmażanie i duszenie.

Potrawami godnymi polecenia są zupy. Dostarczają wielu cennych składników, są lekkostrawne i skutecznie nawadniają organizm. O ich właściwościach decyduje sposób przygotowania. Nie wolno gotować zup na wywarze z kości, gdyż często zawierają one substancje szkodliwe, przechodzące w czasie gotowania do potrawy. Podstawą zupy powinien być wywar z warzyw (tzw. włoszczyzny), ewentualnie z dodatkiem mięsa. Dodając określone składniki możemy komponować wiele potraw, np. zupę pomidorową, z soczewicy, z zielonego groszku, brokułową, z dyni, wielowarzywną, kalafiorową, cebulową. Do poprawienia smaku dodawajmy przyprawy ziołowe: czosnek, liść laurowy, ziele angielskie, rozmaryn, oregano, bazylię i in., ograniczajmy sól i wykluczmy kostki rosołowe oraz przyprawy z glutaminianem sodu. Nie zaprawiamy zupy śmietaną ani tym bardziej zasmażką. Można natomiast dodać po ugotowaniu olej lub oliwę, aby zwiększyć przyswajalność niektórych składników. Gotujemy zupy krótko, warzywa nie powinny być rozgotowane.

Zdrowe i łatwe do przygotowania są potrawy łączące mieszankę warzyw zawierającą brokuły, paprykę, marchew, cebulę i in. (może być z mrożonki) z kaszą jaglaną, gryczaną lub brązowym ryżem. Jeśli przyrządzimy je z pomidorami, dodamy przyprawy( np. mieszanka curry z kurkumą i imbirem), a na koniec gotowania olej , to uzyskamy danie bogate w białka, antyoksydanty, NNKT, błonnik i składniki mineralne.

            Zwykła kanapka może także obfitować w te cenne związki, jeśli przygotujemy ją z żytniego, razowego chleba z pastą twarogowo-rybną (chudy twaróg z łososiem) i podamy z liściem sałaty i szczypiorkiem z dymki lub z pastą warzywną przygotowaną z nasion soczewicy lub fasoli z cebulą i dodatkiem oleju lnianego, przyprawioną ziołami.

Przekąski nie muszą być synonimem niezdrowego podjadania. Sami przyrządzajmy muesli z nieprzetworzonych płatków owsianych lub jęczmiennych (zalanych wrzątkiem lub uprażonych w piekarniku), z dodatkiem rozdrobnionych orzechów włoskich, brazylijskich, suszonych moreli i żurawiny lub z sezonowymi owocami. Wymieszane z jogurtem naturalnym są pyszne i bardzo zdrowe.

Niezastąpiony dodatek do potraw, a także samodzielne dania, stanowią rozmaite surówki i sałatki. Ponieważ sporządzane są z surowych warzyw i owoców, najlepiej zachowują bogactwo fitozwiązków, zawartych w użytych do ich przygotowania składnikach.

Niezwykle ważnym elementem codziennej diety są napoje. Między posiłkami powinniśmy popijać niegazowaną wodę mineralną. Skutecznie nawadniają również świeżo przygotowywane, niesłodzone soki owocowe i warzywne oraz koktajle. Dostarczają ponadto wielu substancji o działaniu antynowotworowym. Podobne działanie mają herbatki owocowe: z dzikiej róży, czarnej porzeczki, owoców leśnych oraz zielona herbata.

Każda osoba, która dba o stan swojego organizmu, chcąc jak najdłużej być zdrową, piękną i młodą, może stosować dietę o działaniu antynowotworowym, gdyż opiera się ona na korzystnych dla zdrowia produktach, bogatych w substancje bioaktywne i eliminacji pokarmów, mogących zawierać substancje szkodliwe o działaniu rakotwórczym. Stosowanie takiej diety może zmniejszyć niebezpieczeństwo rozwoju nie tylko choroby nowotworowej, ale także chorób krążenia i cukrzycy typu II. Opóźnia procesy starzenia, dobrze wpływa na stan skóry, stawów, układu nerwowego i wzroku oraz zapobiega otyłości.

Przedstawiony w artykule sposób odżywiania się nie jest kosztowny i opiera się na ogólnie dostępnych produktach. Przygotowywanie posiłków nie jest czasochłonne. Potrawy są smaczne i aromatyczne. Kłopotliwa dla niektórych osób może być tylko zmiana nawyków żywieniowych i przyzwyczajeń kulinarnych, ale będzie to zmiana dająca gwarancję lepszego samopoczucia i zdrowia przez długie lata.

Lidia Aleksandrowicz

Kontakt

  

tel. 694-955-993

dietanamiare@gmail.com

 

Poradnia Dietetyczna

w Przychodni Specjalistycznej

 AGIA MEDICA

 

dietetyk Lidia Aleksandrowicz

 

Zielona Góra,

ul. Wyszyńskiego 99

(obok Mrowiska)

 

gabinet 406

 

Rejestracja osobista III p.

Rejestracja tel. 

694-955-993

 

Przyjęcia:

Środa 12-18

Czwartek 12-18

 

Informacje także na stronie:

www.agiamedica.pl